Prostaatkanker: diagnose en classificatie

Opsporen van prostaatkanker

PSA: doseerbaar via bloedmonster

Naast de productie van het zaadvocht scheidt de prostaat ook een molecuul genaamd prostaat specifiek antigeen (PSA) af. Een PSA-waarde tot 4 ng/ml in het bloed wordt beschouwd als normaal. Boven die waarde zal de arts een nieuwe test vragen om te zien of de PSA-waarde toeneemt, en eventuele andere onderzoeken om de herkomst van de verhoogde PSA-waarde te bepalen.
PSA-tests worden vaak aangeraden vanaf 50 jaar. Een hoge PSA-waarde wijst op een probleem met de werking van de prostaat maar is geen diagnose voor kanker. Daarvoor zijn aanvullende onderzoeken noodzakelijk.

Rectaal toucheren

Dit onderzoek wordt door de huisarts verricht tijdens een gewoon doktersbezoek. De arts bevoelt de prostaat via de endeldarm. Het is een snel en pijnloos onderzoek.


Biopsie van de prostaat

Met dit onderzoek kan worden vastgesteld of de patiënt prostaatkanker heeft. Biopsie bestaat uit een monsterafname van minuscule stukjes van de prostaat die worden onderzocht in een laboratorium om het soort cellen in de weefselmonsters te bestuderen.
Vóór het onderzoek wordt een lavement (doorspoelen van de endeldarm met een vloeistof) gedaan en de patiënt krijgt een antibioticum. Het onderzoek duurt 5 à 15 minuten. Het kan onder plaatselijke verdoving worden gedaan.
De arts gaat de prostaat bekijken met een echografie (een echografische sonde geplaatst in de endeldarm) en met een speciale naald neemt hij 6 à 12 stukjes van de prostaat af door de wand van de endeldarm heen.

Gleason-score

De Gleason-score wordt bepaald na analyse van de prostaatbiopsieën. Er bestaat 5 soorten prostaatcellen: type 1 zijn normale cellen en type 5 zijn cellen in de meest vergevorderde staat van kanker. De Gleason-score wordt bepaald door te bekijken welke soorten cellen het meest voorkomen en door ze op te tellen loopt de score van 6 tot 10 afhankelijk van de agressiviteit van de kanker, waarbij 10 het meest agressief is.


Risico of agressiveitswaarde afhankelijk van de Gleason-score:
• Tussen 6 en 7: kanker met matige risico
• Tussen 8 en 10: kanker met hoog risico


De Gleason-score wordt over het algemeen als volgt uitgedrukt: Gleason 7 (3+4).
Het eerste cijfer tussen de haakjes is het type cellen dat het meest voorkomt in de biopten en het tweede cijfer is het tweede meest voorkomende type cellen.


Extensieonderzoek

Als er eenmaal prostaatkanker is vastgesteld, moet de diagnose worden aangevuld met een serie beeldonderzoeken die samen het extensieonderzoek vormen. Aan de hand van dit onderzoek kan worden bepaald of de kanker gelokaliseerd is in de klier of verspreid.

Scan

Dit pijnloze onderzoek dat tussen 10 en 15 minuten duurt, maakt een zeer nauwkeurig beeld mogelijk door röntgenstralen op het gewenste gebied, de buik en de onderbuik (buik-bekken scan). Op de scan is te zien of de prostaatkanker binnen de prostaatklier is gebleven of het kapsel rondom de prostaat heeft aangetast, of de zaadblaasjes (de klieren boven de prostaat die het zaadvocht produceren) of de lymfeklieren.

MRI (Magnetic Resonance Imaging)

MRI lijkt op een scan maar werkt met een magnetisch veld in plaats van met stralen. Met dit onderzoek kan zacht weefsel zeer nauwkeurig worden bestudeerd om te zien of de kanker andere organen heeft aangetast.


Botscintigrafie

Met dit onderzoek kan de uitzaaiing van de prostaatkanker naar de botten worden opgespoord. De scintigrafie is pijnloos en bestaat uit injectie van een product in het bloed dat eventuele botmetastase zichtbaar maakt op de beelden die daarna worden genomen.
 

De verschillende stadia van prostaatkanker

Het stadium van kanker bepaalt in grote mate de in te stellen behandeling. De volgende schaal geeft de mate van progressie van de prostaatkanker van laag tot hoog:

Stadia van prostaatkanker T1, T2, T3, T4

Lokale kankers

  • Stadium T1: een tumor die niet wordt opgemerkt bij rectaal toucheren. Slechts zeer weinig kankercellen. De patiënt voelt geen enkel symptoom van de ziekte.
  • Stadium T2: een kanker voelbaar bij rectaal toucheren (voelt als een harde massa), lijkt beperkt tot de prostaatklier, in een of beide kwabben van de prostaat.

Gevorderde kankers

  • Stadium T3: een kanker die zich uitstrekt tot buiten de prostaat en/of de zaadblaasjes.
  • Stadium T4: een kanker die zich heeft uitgezaaid naar de organen in de omgeving van de prostaat (blaas, endeldarm, enz.).
     

 

Last update : August 11, 2010

This site complies with the HONcode standard for trustworthy health information.
Verify here.